2026 సంవత్సరానికి వివిధ రంగాల్లో నోబెల్‌ బహుమతుల విజేతల ప్రకటన వెలువడింది. ఇందులో అత్యున్నత నోబెల్‌ శాంతి బహుమతి అంతర్జాతీయ న్యాయ నిపుణురాలు, భారత సంతతి మహిళ నవనీతమ్‌ ‘నవీ’ పిళ్లైని వరించడం విశేషం! దక్షిణాఫ్రికాకు చెందిన నవనీతమ్‌ ‘నవీ’ పిళ్లై (85) భారతీయ తమిళ వ•లాలున్న కుటుంబంలో జన్మించారు. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా శాంతిని పెంపొందించడం, అంతర్జాతీయ చట్టాలను బలోపేతం చేయడంలో ఆమె చేసిన అసాధారణ కృషికి నార్వేజియన్‌ నోబెల్‌ కమిటీ ఈ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా చట్టబద్ధ పాలనను బలోపేతం చేయడం, యుద్ధ నేరాలు, మానవత్వానికి వ్యతిరేకంగా జరిగే నేరాలపై బాధ్యులను జవాబుదారీ లుగా నిలబెట్టడం, బాధితులకు న్యాయం అందించ డంలో ఆమె దశాబ్దాల పాటు చేసిన పోరాటానికి ఈ గుర్తింపు లభించింది. ఆమె గతంలో ఐక్యరాజ్య సమితి(ఐరాస) మానవ హక్కుల హైకమిషనర్‌గా, అంతర్జాతీయ క్రిమినల్‌ కోర్టు న్యాయవ•ర్తిగా సేవలందించారు. దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్షకు వ్యతిరేకంగా నెల్సన్‌ మండేలా వంటి నాయకులకు మద్దతుగా నిలిచి పోరాడారు. అదేవిధంగా వైద్యశాస్త్రంలో కార్ల్ డీసెరోత్‌ (అమెరికా), పీటర్‌ హెగెమాన్‌ (జర్మనీ), జార్జ్ నాగెల్‌ (జర్మనీ), భౌతికశాస్త్రానికి ఫ్రాన్సిస్‌ హల్జెన్బె(బెల్జియం-అమెరికా), రసాయనశాస్త్రంలో హెన్రీ బి.కాగన్‌ (ఫ్రాన్స్), కెన్సో సోయ్‌ (జపాన్‌), సాహిత్యంలో ఆన్‌ కార్సన్‌ (కెనడా), ఆర్థికశాస్త్రంలో అమెరికా ఆర్థికవేత్తలు రాబర్ట్ ఇ.హాల్‌, మైఖేల్‌ వుడ్‌ఫోర్డ్‌లు నోబెల్‌ బహుమతులు గెలుచుకున్నారు.
శాంతి బహుమతి
నవనీతమ్‌ ‘నవి’ పిళ్లై ప్రపంచవ్యాప్తంగా అణచివేతకు గురవుతున్న వారి హక్కుల కోసం, ముఖ్యంగా మహిళలు, మైనారిటీల రక్షణ కోసం నిరంతరం పోరాడారు. అంతర్జాతీయ చట్టాలను బలోపేతం చేయడంలో ఆమె కీలక పాత్ర పోషించారు. యుద్ధ సమయాల్లో జరిగే లైంగిక హింసను కేవలం నేరంగా కాకుండా, ‘జీనోసైడ్‌’ (జాతి నిర్మూలన చర్య) కింద పరిగణించేలా చారిత్రాత్మక తీర్పులు ఇవ్వడం వెనుక ఆమె కృషి వుంది. ఆమె సెప్టెంబర్‌ 23, 1941న దక్షిణా ఫ్రికాలోని డర్బన్‌ నగరంలో ఒక పేద భారతీయ తమిళ వంశానికి చెందిన కుటుంబంలో జన్మించారు. అప్పట్లో దక్షిణాఫ్రికాలో అమలులో ఉన్న కఠినమైన ‘వర్ణవివక్ష’ కాలంలో ఆమె పెరిగారు. శ్వేతజాతీయేతరురాలైన మహిళ కావడంతో ఆమెకు ఉపాధి ఇవ్వడానికి ఏ న్యాయ సంస్థ ముందుకు రాలేదు.ఈ వివక్షను ఎదిరిస్తూ ఆమె 1967లో సొంతంగా న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీస్‌ ప్రారంభించారు. తద్వారా దక్షిణాఫ్రికాలోని ‘నటాల్‌’ ప్రావిన్స్‌లోనే సొంత న్యాయ ప్రాక్టీస్‌ను ప్రారంభించిన మొదటి మహిళగా రికార్డు సృష్టించారు.వర్ణవివక్షకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన అనేకమంది రాజకీయ ఖైదీలు, కార్యకర్తల తరఫున ఆమె కోర్టులలో వాదించారు. ప్రసిద్ధ ప్రపంచ నాయకుడు నెల్సన్‌ మండేలా వంటి హేమాహేమీల తరఫున న్యాయవాదిగా వ్యవహరించారు. రోబెన్‌ ఐలాండ్‌ జైలులో ఉన్న రాజకీయ ఖైదీలకు ప్రాథమిక హక్కులు, న్యాయ సాయం లభించేలా చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించారు. 1995లో దక్షిణాఫ్రికాలో ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తర్వాత, దక్షిణాఫ్రికా హైకోర్టుకు మొదటి శ్వేతజాతీయేతర మహిళా న్యాయవ•ర్తిగా ఆమెను నెల్సన్‌ మండేలా నియమించారు.రువాండా దేశంలో జరిగిన ఘోరమైన జాతి నిర్మూలనపై ఏర్పాటైన అంతర్జాతీయ క్రిమినల్‌ ట్రిబ్యునల్‌ (1995-2003)కు ఆమె అధ్యక్షత వహించారు. ఈ సమయంలో, యుద్ధాల్లో జరిగే అత్యాచారాలు, లైంగిక హింసను కేవలం నేరాలుగా కాకుండా, ‘జాతి నిర్మూలన’ ఆయుధాలుగా, చట్టబద్ధంగా గుర్తించేలా చారిత్రాత్మక అంతర్జాతీయ తీర్పును ఇచ్చారు. హేగ్‌లోని ఐసీసీలో అప్పీల్స్ డివిజన్‌ జడ్జిగా కూడా ఆమె సేవలు అందించారు. ఐరాస మానవ హక్కుల హైకమిషనర్‌ (2008-2014)గా బాధ్యతలు నిర్వర్తించి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అణచివేతకు గురవుతున్న వారి తరపున గళం విప్పారు. ప్రస్తుతం ఆమె అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం (ఐసీజే) లో మయన్మార్‌ ప్రభుత్వం రోహింగ్యా ముస్లింలపై జరిపిన జాతి నిర్మూలనకు సంబంధించిన కేసు విచారణలో న్యాయవ•ర్తిగా ఉన్నారు. గతేడాది ఐరాస స్వతంత్ర కమిషన్‌ అధిపతిగా గాజాలో జరుగుతున్న దాడులపై నివేదిక సమర్పిస్తూ, అక్కడ అంతర్జాతీయ మానవతా చట్టాల ఉల్లంఘన జరిగిందని ధైర్యంగా ప్రకటించారు. ‘‘అంతర్జాతీయ చట్టాలు ప్రపంచ శాంతి, భద్రతలకు అదనపు ఆభరణాలు మాత్రమే కాదు; ప్రస్తుత యుద్ధ వాతావరణంలో అవి మానవాళికి కచ్చితమైన అత్యవసరాలు’’ అని పేర్కొంటూ, చట్ట నియమాలను రక్షించడంలో నవి పిళ్లై చూపిన రాజీలేని నిబద్ధతను నోబెల్‌ ప్రైజ్‌ కమిటీ కొనియాడింది.
సాహిత్యం
ప్రాచీన సాహిత్య సంప్రదాయాలతో నవీన శైలిని మేళవిస్తూ, సమకాలీన సాహిత్యంలో సరికొత్త రూపాలను సృష్టించిన, సాహసోపేతమైన, సృజనాత్మకమైన సమగ్ర రచనలు చేసిన కెనడాకు చెందిన అన్‌ కార్సన్‌కు సాహిత్యంలో నోబెల్‌ పురస్కారాన్ని నోబెల్‌ కమిటీ ప్రకటించింది. ఈమె రచనలు కేవలం కవిత్వం లేదా గద్యానికి పరిమితం కావు. కవిత్వం, నాటకం, వ్యాసాలు, అనువాదాలను ఒకేచోట మిళితం చేస్తూ సరికొత్త శైలిని సృష్టించడంలో ఆమె సిద్ధహస్తురాలు. ది బ్యూటీ ఆఫ్‌ ది హస్బెండ్‌ (ఆటోబయోగ్రఫీ ఆఫ్‌ ఎ రెడ్‌): ఇది ఆమె రాసిన అత్యంత ప్రసిద్ధ కథనాత్మక సుదీర్ఘ కవితా పుస్తకం. విఫలమైన ఒక వివాహ బంధం చుట్టూ సాగే ఈ రచనకు, ఆమెకు బ్రిటన్‌ ప్రతిష్టాత్మక ‘టి.ఎస్‌. ఇలియట్‌ ప్రైజ్‌’ లభించింది (ఈ ప్రైజ్‌ అం‌దుకున్న మొదటి మహిళ ఆమె). నాక్స్-2010: డ్రగ్స్ కేసు కారణంగా కెనడా నుండి పారిపోయి, దాదాపు 20 ఏళ్ల పాటు భారత్‌, ఐరోపా దేశాలలో అజ్ఞాతంగా గడిపి మరణించిన తన సోదరుడు ‘మైఖేల్‌ కార్సన్‌’ జ్ఞాపకార్థం ఆమె రాసిన ఒక హృదయవిదారక ఎలిజీ (స్మృతి కావ్యం) ఇది. ఇందులో కశ్మీర్‌కు సంబంధించిన ఉత్తరాలు, ఫొటోలు, జ్ఞాపకాలను ఆమె పొందుపరిచారు. ది ట్రోజన్‌ విమెన్‌ (2021): ప్రాచీన గ్రీకు నాటకకర్త యురిపిడెస్‌ రాసిన కథను నేటి ఆధునిక వాడుక భాషలోకి, గ్రాఫిక్‌ రూపంలోకి మార్చి రాసిన వినూత్న ప్రయోగం.
నోబెల్‌ బహుమతి గెలుచుకున్నట్లు ఫోన్‌ రాగానే, ఆమె స్పందిస్తూ ఐస్‌లాండ్‌ బ్రాడ్‌కాస్టర్‌తో.. ‘‘ఇది పిచ్చి ప్రయోగం, వాళ్లందరికీ (నోబెల్‌ కమిటీకి) పిచ్చి పట్టిందనే అనుకుంటున్నా’’ అని నవ్వుతూ తనదైన శైలిలో వ్యాఖ్యానించారు.ఆమె 2024 ఆగస్టులో తాను పార్కిన్సన్స్ వ్యాధితో బాధపడుతున్నట్లు బహిరంగంగా ప్రకటించారు. ఆన్‌ కార్సన్‌ సాంప్రదాయ కవిత్వ సరిహద్దులను బద్దలు కొడుతూ వినూత్నమైన శైలిలో రాయగా విశేష ఆదరణ పొందిన మరికొన్ని పుస్తకాల వివరాలు: ఎరోస్‌ ది బిట్టర్‌స్వీట్‌ (1986): ఇది ఆమె రాసిన మొదటి ముఖ్యమైన విమర్శనాత్మక పుస్తకం. ప్రశంసలు పొందిన ఈ పుస్తకంలో ప్రాచీన గ్రీకు కవులు ప్రేమను ఒకే సమయంలో తీపిగా, చేదుగా (బిట్టర్‌స్వీట్‌) వర్ణిస్తూనే తత్వశాస్త్రం, సాహిత్య కోణాల్లో విశ్లేషించారు. ఆటోబయోగ్రఫీ ఆఫ్‌ రెడ్‌ (1998): ఇది ఆన్‌ కార్సన్‌ కెరీర్‌లోనే అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన పుస్తకం. ఒక ప్రాచీన గ్రీకు పురాణాన్ని (గెరియాన్‌ అనే ఎర్రటి రెక్కల రాక్షసుడి కథ) ఆధునిక కాలానికి వర్తింపజేస్తూ రాసిన కవితాత్మక నవల. ఇది ఒక యువకుడి ఆత్మకథ రూపంలో సాగుతుంది. మెన్‌ ఇన్‌ ది ఆఫ్టర్‌ నూన్‌ (2000):ఈ కవితా సంపుటిలో ఆమె చరిత్ర, పురాణాలతో సమకాలీన జీవితాన్ని మిళితం చేశారు. ఇందులో ప్రసిద్ధ రష్యన్‌ కవయిత్రి అన్నా అఖ్మతోవా వర్జీనియా వుల్ఫ్ వంటి వారి గురించిన ప్రస్తావనలు ఉంటాయి. ఇది కూడా గ్రిఫిన్‌ పొయెట్రీ ప్రైజ్‌ వంటి ప్రతిష్టాత్మక అవార్డులకు నామినేట్‌ అయ్యింది. రెడ్‌ డాక్‌ (2013): ఇది ఆమె రాసిన ‘ఆటోబయోగ్రఫీ ఆఫ్‌ రెడ్‌’ పుస్తకానికి సీక్వెల్‌ (తరువాతి భాగం). ఇందులో పాత్రలు పెద్దయ్యాక వారి జీవితాలు ఎలా మారాయనేది చాలా విలక్షణమైన ఫార్మాట్‌, విరామ చిహ్నాలతో కూడిన కవిత్వ రూపంలో ప్రయోగాత్మ కంగా రాశారు. ఫ్లోట్‌ (2016): ఇది ఒక వినూత్నమైన పుస్తక ప్రయోగం. ఒకే బైండింగ్‌ పుస్తకంలా కాకుండా, ఒక పారదర్శకమైన బాక్సులో విడివిడిగా ఉండే 22 చిన్న పుస్తకాల సంకలనం ఇది. చదువరులు తమకు నచ్చిన క్రమంలో వీటిని చదువుకోవచ్చు. డిక్రియేషన్‌(2005): కవిత్వం, వ్యాసాలు ,నాటకాల సమాహారమైన ఈ పుస్తకంలో.. అహం లేదా ‘‘నేను’’ను ఎలా అధిగమించాలనే అంశాన్ని వివిధ చారిత్రక మహిళా తత్వవేత్తలు, రచయిత్రుల కోణం నుండి అన్వేషించారు.
వైద్యశాస్త్రం
జీవించి ఉన్న మెదడులోని న్యూరాన్ల పనితీరును కాంతి సాయంతో అత్యంత కచ్చితత్వంతో నియంత్రించగల, పరిశోధించగల ‘ఆప్టోజెనెటిక్స్’ పద్ధతిని ఆవిష్కరించినందుకు కార్ల్ డీసెరోత్‌ (స్టాన్‌ఫోర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం, అమెరికా), పీటర్‌ హెగెమాన్‌ (హంబోల్ట్ విశ్వవిద్యాలయం, జర్మనీ),జార్జ్ నేగెల్‌ (వుర్జ్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయం, జర్మనీ)లకు ఈ అత్యున్నత పురస్కారం లభించింది. మానవ మెదడులో వందల కోట్ల న్యూరాన్లు ఉంటాయి. ఇవి ఒకదానితో ఒకటి విద్యుత్‌ సంకేతాల ద్వారా మాట్లాడుకుంటాయి. గతంలో ఒక నిర్దిష్ట నరాల కణం ఏం పనిచేస్తుందో తెలుసుకోవడం చాలా కష్టంగా ఉండేది. ఈ ముగ్గురు శాస్త్రవేత్తలు దీనికి ఒక సరికొత్త మార్గాన్ని కనుగొన్నారు. పీటర్‌ హెగెమాన్‌, జార్జ్ నేగెల్‌లు ఒక రకమైన ఆకుపచ్చ నాచు కాంతికి ఎలా స్పందిస్తుందో పరిశోధించారు. అందులో కాంతిని గుర్తించగల ‘ఛానల్‌రోడాప్సిన్స్’ అనే ప్రత్యేక ప్రోటీన్లు ఉంటాయని వారు కనుగొన్నారు. ఈ ప్రోటీన్లపై కాంతి పడగానే అవి విద్యుత్‌ సంకేతాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.కార్ల్ డీసెరోత్‌ ఈ ప్రోటీన్ల జన్యువులను ఎలుకల మెదడులోని నిర్దిష్ట నరాల కణాలలోకి చేర్చవచ్చని నిరూపించారు. దీనివల్ల మెదడులోని ఆయా కణాలపై నీలి రంగు లేజర్‌ కాంతిని ప్రసరింపజేసినప్పుడు, ఆ కణాలు వెంటనే క్రియాశీలమవుతాయి. కాంతిని నిలిపేయగానే అవి పని చేయడం ఆపేస్తాయి. ఈ పరిశోధనలవల్ల మెదడులోని ఏ భాగం భయాన్ని, ఏ భాగం జ్ఞాపకాలను లేదా ఏ భాగం ఆకలిని నియంత్రిస్తుందో శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పుడు ప్రత్యక్షంగా చూడగలుగుతున్నారు. దెబ్బతిన్న నరాలను కాంతి ద్వారా తిరిగి ప్రేరేపించి, పక్షవాతానికి గురైన అవయవాలలో కదలికలు తీసుకురావడానికి ఈ టెక్నాలజీ ఉపయోగపడుతోంది.పార్కిన్సన్స్ వ్యాధి, అల్జీమర్స్, తీవ్రమైన నిరాశ (డిప్రెషన్‌), అం‌ధత్వం వంటి సమస్యలకు సరికొత్త చికిత్సలను కనుగొనడానికి ఆప్టోజెనెటిక్స్ ఒక మైలురాయిగా మారింది.
భౌతికశాస్త్రం
ఈ ఏడాది భౌతికశాస్త్రంలో నోబెల్‌ విజేత ఫ్రాన్సిస్‌ హల్జెన్‌ (82) అమెరికాలోని విస్కాన్సిన్‌-మాడిసన్‌ విశ్వవిద్యాలయం ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్నారు. ఈయన బెల్జియం-అమెరికాకు చెందినవారు. అంటార్కిటికాలో ‘ఐస్‌క్యూబ్‌ న్యూట్రినో అబ్జర్వేటరీ’ ఏర్పాటులో కీలక పాత్ర పోషించినందుకు, విశ్వాంతరాళాల నుండి వచ్చే ‘అత్యధిక శక్తి కలిగిన ఖగోళ న్యూట్రినోలను’ కనుగొన్నందుకు ఈ బహుమతికి ఎంపిక చేసినట్టు రాయల్‌ స్విడిష్‌ ప్రకటించింది. విశ్వం గుండా ఎటువంటి ఆటంకం లేకుండా ప్రయాణించే, అత్యంత వేగవంతమైన ‘న్యూట్రినో’లను గుర్తించడానికి ఈ ప్రయోగం దోహదపడింది. అంతరిక్ష రహస్యాలను ఛేదించడంలో ఇది మైలురాయి. విశ్వంలో ప్రోటాన్లు, ఎలక్ట్రాన్ల కంటే విభిన్నంగా ఉండే అత్యంత సూక్ష్మమైన కణాలే న్యూట్రినోలు. స్పర్శించని కణాలు: ఇవి మన చుట్టూ, మన శరీరాల గుండా, భూమి గుండా ఎలాంటి ఆటంకం లేకుండా ప్రయాణిస్తాయి. అందుకే వీటిని శాస్త్రవేత్తలు ‘దెయ్యం కణాలు’ (ఘోస్ట్ పార్టికిల్స్) అని పిలుస్తారు.ఇవి పదార్థంతో చాలా చాలా అరుదుగా మాత్రమే చర్య జరుపుతాయి. అందువల్ల వీటిని గుర్తించడం అసాధ్యం అనుకునేవారు. ఫ్రాన్సిస్‌ హల్జెన్‌ ఒక అసాధారణమైన ఆలోచన చేశారు. అంటార్కిటికా (దక్షిణ ధ్రువం) లోని దట్టమైన, స్వచ్ఛమైన మంచును ఈ కణాలను పట్టుకోవడానికి ఉపయోగించవచ్చని ఆయన ప్రతిపాదించారు.ఆయన నాయకత్వంలో శాస్త్రవేత్తల బృందం మంచు కింద ఒక కిలోమీటరు పొడవు, వెడల్పు, లోతు గల భారీ ప్రయోగశాలను నిర్మించింది. ఇందులో వేలాది కాంతి సెన్సార్లను అమర్చారు. అంతరిక్షం నుండి వచ్చే న్యూట్రినోలు ఎప్పుడైనా ఒకసారి మంచులోని అణువులను ఢీకొట్టినప్పుడు ‘చెరెన్‌కోవ్‌ రేడియేషన్‌’ అనే నీలి రంగు కాంతి మెరుపులు వస్తాయి. వీటి ఆధారంగా న్యూట్రినోలను ఐస్‌క్యూబ్‌ విజయవంతంగా గుర్తించింది. సాధారణంగా నక్షత్రాలు లేదా గెలాక్సీలను చూడటానికి కాంతి లేదా రేడియో తరంగాలను వాడతాం. కానీ కాంతి ప్రయాణించలేని బ్లాక్‌ హోల్స్ (కృష్ణ బిలాలు), నక్షత్రాల పేలుళ్ల వంటి అత్యంత భీకరమైన ప్రదేశాల నుండి కూడా న్యూట్రినోలు నేరుగా మన వైపు వస్తాయి. విశ్వం ఎలా ఆవిర్భవించింది, గెలాక్సీలు ఎలా ఏర్పడ్డాయి, మహా శక్తివంతమైన, భారీ పరిమాణంతో కూడిన కృష్ణ బిలాల కేంద్రాల్లో ఏం జరుగుతుందనే విషయాలను అర్థం చేసుకోవడంలో ఫ్రాన్సిస్‌ హల్జెన్‌ కనుగొన్న ఈ పద్ధతి ప్రపంచానికి సరికొత్త ద్వారాన్ని తెరిచింది.
రసాయనశాస్త్రం
హెన్రీ బి. కాగన్‌ (ప్రొఫెసర్‌ ఎమెరిటస్‌, యూనివర్సిటీ పారిస్‌-సడ్‌, ఫ్రాన్స్), కెన్సో సోయ్‌ (ప్రొఫెసర్‌ ఎమెరిటస్‌, టోక్యో యూనివర్సిటీ ఆఫ్‌ సైన్స్, జపాన్‌)లు ఈ ఏడాది నోబెల్‌ బహుమతికి ఎంపికయ్యారు. ‘‘అసైమెట్రిక్‌ ఆర్గానిక్‌ సింథసిస్‌లో నాన్‌-లీనియర్‌ ఎఫెక్టస్, ఆటోక్యాటాలసిస్‌ ఆవిష్కరణకు ఈ ఇద్దరు శాస్త్రవేత్తలకు సంయుక్తంగా రాయల్‌ స్వీడిష్‌ అకా డమి ఈ పురస్కారాన్ని ప్రకటించింది.కొన్ని అణువులు, ఉదాహరణకు అమైనో ఆమ్లాలు, మన ఎడమ, కుడి చేతుల లాగా ఒకదానికొకటి అద్దపు ప్రతిబింబాలుగా ఉంటాయి. వీటిని చైరాలిటీ అంటారు. ప్రయోగశాలలో రసాయన చర్యలు జరిపినప్పుడు ఈ రెండు రకాల అణువులు సమానంగా (50:50) ఏర్పడతాయి. కానీ ఆశ్చర్యకరంగా, భూమిపై ఉన్న సమస్త జీవులలో (మొక్కలు, జంతువులు, మనుషులలో) కేవలం ఒకే ఒక వైపు అమరిక ఉన్న అణువులు మాత్రమే ఉంటాయి. ఈ లక్షణాన్ని హోమోచైరాలిటీ అంటారు.ప్రకృతి ఎల్లప్పుడూ ఒకే వైపు ప్రతిబింబాన్ని ఎలా ఎంచుకుంటుంది అనేది వందేళ్లకు పైగా రసాయన శాస్త్రవేత్తలకు ఒక పెద్ద అపరిష్కృత రహస్యంగా మిగిలిపోయింది.ఈ ఇద్దరు శాస్త్రవేత్తలు రసాయనిక ప్రతిచర్యలలో, ప్రకృతి లాగే ఒకే ఒక వైపు ప్రతిబింబ అణువు భారీ స్థాయిలో ప్రబలేలా చేసే అద్భుతమైన పద్ధతులను కనుగొన్నారు.హెన్రీ కాగన్‌ (1986) రసాయనిక చర్యలలో ఒక నిర్దిష్ట ప్రతిబింబ అణువును గతంలో అనుకున్నదానికంటే చాలా ఎక్కువ మొత్తంలో ఉత్పత్తి చేయగల సరికొత్త నాన్‌-లీనియర్‌ (నాన్‌-ప్రొపోర్షనల్‌) మార్గాన్ని కనుగొన్నారు. కెన్సో సోయ్‌ (1995-2003) ఒక అసాధారణ రసాయనిక చర్యకు రూపకల్పన చేశారు (దీనినే ‘సోయ్‌ రియాక్షన్‌ అంటారు). ఇందులో ఒక రకమైన అణువు తనను తాను స్వయంగా కాపీ చేసుకుంటూ (ఆటోకెటాలసిస్‌ ద్వారా) పక్కన ఉన్న రెండో రకం ప్రతిబింబ అణువును పూర్తిగా అణచివేస్తుంది. దీనివల్ల చివరికి 100% ఒకే వైపు ఉన్న అణువు మాత్రమే మిగులుతుంది. జీవం వెలుపల ఇలాంటి పక్రియను సృష్టించడం మానవ చరిత్రలో ఇదే మొదటిసారి. మనం వాడే మందులలో ఉండే అణువుల ఒక ప్రతిబింబం వ్యాధిని నయం చేస్తే, దాని రెండో ప్రతిబింబం (ఎవిల్‌ ట్విన్‌) ఒక్కోసారి ప్రాణాంతకమైన దుష్ప్రభావాలను కలిగిస్తుంది (ఉదాహరణకు గతంలో సంచలనం సృష్టించిన థాలిడోమైడ్‌ విషాదం). వీరి ఆవిష్కరణల వల్ల నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఔషధాల తయారీ కంపెనీలు ఎటువంటి దుష్ప్రభావాలు లేని, అత్యంత కచ్చితత్వంతో పనిచేసే సురక్షితమైన మాత్రలు, సిరప్‌లను తయారు చేయడానికి వీలవుతుంది.
ఆర్థికశాస్త్రం
ఆర్థిక శాస్త్రంలో ఈ ఏడాది నోబెల్‌ బహుమతి అమెరికాకు చెందిన ప్రముఖ ఆర్థికవేత్తలు రాబర్ట్ ఇ.హాల్‌, మైఖేల్‌ వుడ్‌ఫోర్డ్‌లకు లభించింది. స్థూల ఆర్థిక వ్యవస్థను స్థిరీకరించడంలో సూక్ష్మ ఆర్థిక శాస్త్ర పునాదులపై వారు చేసిన విశేష పరిశోధనలకు ఈ ప్రతిష్ఠాత్మక పురస్కారాన్ని రాయల్‌ స్వీడిష్‌ అకాడమీ ఆఫ్‌ సైన్సెస్‌ ప్రకటించింది.ఆర్థిక సంక్షోభాలు, ద్రవ్యోల్బణం వంటి పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వాలు, సెంట్రల్‌ బ్యాంకులు సరైన ఆర్థిక విధానాలను రూపొందించేందుకు వీరి నవ•నాలు ఎంతగానో సహాయపడతాయి. రాబర్ట్ ఇ.హాల్‌ కాలిఫోర్ని యాలోని స్టాన్‌ఫర్డ్ యూనివర్సిటీకి అనుబంధంగా పనిచేస్తుండగా, మైఖేల్‌ వుడ్‌ఫోర్డ్ న్యూయార్క్‌లోని కొలంబియా యూనివర్సిటీలో ప్రొఫెసర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్నారు.ఆల్ఫ్రెడ్‌ నోబెల్‌ 1895 నాటి తన అసలు వీలునామాలో పేర్కొన్న ఐదు రంగాలలో (భౌతిక, రసాయన, వైద్య, సాహిత్య, శాంతి రంగాలు) ఆర్థిక శాస్త్రం లేదు. స్వీడన్‌ కేంద్ర బ్యాంకు అయిన స్వెరిజెస్‌ రిక్స్ బ్యాంక్‌ తన 300వ వార్షికోత్సవం సందర్భంగా 1968లో ఈ బహుమతిని ఏర్పాటు చేసింది. దీనిని అధికారికంగా ‘‘ఆల్ఫ్రెడ్‌ నోబెల్‌ స్మారకార్థం స్వెరిజెస్‌ రిక్స్ బ్యాంక్‌ ఆర్థిక శాస్త్ర పురస్కారం’’ అని పిలుస్తారు. అయినప్పటికీ, ఇతర నోబెల్‌ బహుమతుల తరహాలోనే దీనిని కూడా రాయల్‌ స్వీడిష్‌ అకాడమీ ఆఫ్‌ సైన్సెస్‌ ప్రకటిస్తుంది. ప్రతి ఏటా డిసెంబర్‌ 10న పురస్కారాలను అందజేస్తుంది.
జమలాపురపు విఠల్‌రావు,
సీనియర్‌ జర్నలిస్ట్
About Author
