స్వతంత్ర భారతదేశం మొదటిసారి దిగుమతి చేసుకున్న ఆయుధాలతో పాటు స్వదేశీ రక్షణ వ్యవస్థలూ, ఆయుధాల ఆధారంగా యుద్ధం చేసింది. దాని పేరే ఆపరేషన్ సిందూర్.
స్వాతంత్య్ర దినోత్సవం, ఇతర ఉత్సవ సందర్భాలలో భారత ప్రధానికి సాంప్రదాయకంగా సమర్పించే 21-గన్ సెల్యూట్ కార్యక్రమాన్ని మొదటిసారిగా, 2022లో దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన 155 mm హోవిట్జర్, ATAGS (అడ్వాన్స్డ్ టోవ్డ్ ఆర్టిలరీ గన్ సిస్టమ్) ఉపయోగించి నిర్వహిం చారు. ఇది ‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’ చొరవతో సాధ్యమైన ఒక ముఖ్యమైన అడుగును సూచిస్తుంది. ఇంకా, రక్షణ తయారీలో పెరుగుతున్న దేశం స్వావలంబనను ఆవిష్కరిస్తున్నది.
అంతకు ముందు ఆ 21-గన్ సెల్యూట్ కార్యక్రమంలో బ్రిటిష్ మూలాలు ఉన్న 25-పౌండర్ తుపాకులను ఉపయోగించేవారు.
ఆపరేషన్ సిందూర్లో ఆకాశ్ ఉపరితలం నుండి గగనతలానికి ప్రయోగించే క్షిపణి వ్యవస్థ, బ్రహ్మోస్ క్రూయిజ్ క్షిపణి, ధనుష్ హోవిట్జర్ వంటి అనేక స్వదేశీ భారతీయ ఆయుధ వ్యవస్థలను మోహరిం చారు. ఈ వ్యవస్థలు దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన ఇతర సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలతో పాటు, పాకిస్తాన్ దాడులకు వ్యతిరేకంగా దేశ రక్షణలో కీలక పాత్ర పోషించాయి.
ఉపయోగించిన స్వదేశీ ఆయుధాలు
ఆకాశ్ క్షిపణి వ్యవస్థ, బ్రహ్మోస్, సూపర్సోనిక్ క్రూయిజ్ క్షిపణి, ధనుష్ హోవిట్జర్, ATAGS, నాగాస్త్ర-1 లోటరింగ్ మునిషన్ (డ్రోన్ ఆధారిత మందుగుండు సామగ్రిని సరిహద్దు వెంబడి ఉన్న ఉగ్రవాద శిబిరాలను లక్ష్యంగా చేసుకోవడానికి), D4 యాంటీ-డ్రోన్ వ్యవస్థ (డ్రోన్ డిటెక్ట్, డిటర్ట్, అండ్ డిస్ట్రాయ్ సిస్టమ్) ఉపయోగించారు.
ఇక లక్ష్య హై-స్పీడ్ టార్గెట్ డ్రోన్ నేత్రా అంటే వైమానిక ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థ.
ఆపరేషన్ సిందూర్ కేవలం సైనిక విజయం కాదు. వ్యూహాత్మక దృష్టి, శాస్త్రీయ ఆవిష్కరణల మార్గనిర్దేశం కలిగిన భారత రక్షణ వ్యవస్థ. ఇది ఏదైనా సవాలును ఎదుర్కోవడానికి సిద్ధంగా ఉంటుందని ప్రకటించింది. ఇది ఆత్మనిర్భర్ భారత్ విజయం. ఈ ఆయుధాలు కేవలం దేశరక్షణ కాదు-పునరుజ్జీవం పొందిన, స్వావలంబన కలిగిన భారత్కు చిహ్నాలు.
ఆపరేషన్ సిందూర్ అంటే`భారతదేశం కేవలం దిగుమతి చేసుకున్న ఆయుధాలపై ఆధారపడటం నుంచి స్వదేశీ రక్షణ వ్యవస్థలు, ఆధిపత్యం స్థాయికి చేరిందని ఎలుగెత్తి చాటడం. భారతీయ నిర్మిత ఆయుధాలు, వ్యవస్థలు, వ్యూహాలు నిలబెట్టడమే కాకుండాÑ కచ్చితత్వం, శక్తితో శత్రువు వ్యూహాలను తిప్పికొట్టాయి.
మన దేశ రక్షణ సామర్థ్యం, ఆయుధ వ్యవస్థలు ఇంతకాలం పాటు, ముఖ్యంగా స్వాతంత్య్రం తర్వాత ఎలా అభివృద్ధి చెందాయో ఒకసారి వీక్షిద్దాం.
భారత్ ఆయుధాల చరిత్ర సుదీర్ఘమైనది. పురాతన కాలం నుండి ఆధునిక యుగం వరకు ఆ పరిణామం కనిపిస్తుంది. వివిధ రాజ్యాలు, సామ్రాజ్యాలు అభివృద్ధి చేసి, ఉపయోగించిన వివిధ రకాల ఆయుధాల చరిత్ర అందులో ఉంటుంది. ప్రారంభంలో విల్లంబులు, కత్తులు, ఈటెలు, కవచాలు వంటి ఆయుధాలు యుద్ధాలలో ప్రముఖంగా ఉండేవి. తరువాత, ముఖ్యంగా మొగలులు తుపాకీలను ప్రవేశపెట్టడంతో యుద్ధం, సైనిక వ్యూహాలను గణనీయంగా ప్రభావితం చేసింది. భారతీయ రాజ్యాలు రాకెట్లు, వినూత్న కత్తి ఆకృతులతో సహా స్వంతంగా ప్రత్యేకమైన ఆయుధాలను కూడా అభివృద్ధి చేశాయి.
ప్రాచీన కాలం (మొగలులకు పూర్వం)
విల్లంబులు: పదాతిదళం, రథాలు, గజబలం, విల్లంబులు ప్రాథమిక ఆయుధాలుగా ఉండేవి.
కత్తులు: యుద్ధంలో డబుల్ హ్యాండ్ బ్రాడ్స్వర్డ్ లతో సహా వివిధ ఆకృతుల కత్తులను ఉపయోగించారు.
ఈటెలు, జావెలిన్లు: పదాతిదళం, అశ్వికదళం రెండిరటికీ ఈటెలు, జావెలిన్లు కూడా ముఖ్యమైన ఆయుధాలు.
కవచాలు: రక్షణ కోసం తరచుగా చర్మాలతో తయారు చేసిన కోడిగుడ్డు ఆకృతి, దీర్ఘ చతురస్రాకార లేదా గంట ఆకారపు కవచాలను ఉపయోగించారు.
మేక్స్, క్లబ్బులు: గదలను పోరాట ఆయుధాలుగా ఉపయోగించారు.
ఉరుమి, కొరడా కత్తి, కేరళ నుండి వచ్చిన పురాతన ఆయుధం అని చెబుతారు. ఇది ప్రత్యేకమైన ఆకృతితో, ఉపయోగంతో ఉంటుంది.
తొలినాటి తుపాకీలు: ప్రాచీన భారతదేశంలో తొలినాళ్లలో తుపాకులు, గ్రెనేడ్లు వాడినట్లు ఆధారాలు కనిపిస్తున్నాయి. చేతి గ్రెనేడ్లను పోలిన గోళాకార వస్తువులను పట్టుకున్న శిల్పాలు ఇందుకు సాక్ష్యం పలుకుతాయి.
గన్పౌడర్: భారతీయులు గన్పౌడర్ (తుపాకీ మందు) ను తయారు చేసేవారని పురాతన గ్రంథాలు సూచిస్తున్నాయి.
బాబర్ ఆధ్వర్యంలో మొగల్ సామ్రాజ్యం, మస్కెట్లు, ఫిరంగులు వంటి తుపాకీలను ప్రవేశ పెట్టింది. ఇది భారతదేశ యుద్ధరంగంలో విప్లవాత్మక మార్పులు తెచ్చింది.
మైసూర్ సుల్తాన్లు మునుపటి చైనా రాకెట్ల కంటే ఎక్కువ దూరం, ఎక్కువ పేలుడు శక్తి కలిగిన ఇనుప రాకెట్లను అభివృద్ధి చేశారు.
మరాఠాలు, మైసూర్ సుల్తాన్లు ఆయుధ కర్మాగారాలను స్థాపించి, వాటి ద్వారా అధునాతన తుపాకీలను ఉత్పత్తి చేయడానికి యూరోపియన్ నిపుణులను నియమించారు.
భారతదేశానికి తుపాకీల పరిచయం సైనిక వ్యూహాలను, శక్తి గతిశీలతను గణనీయంగా మార్చివేసింది.
విల్లంబులు ముఖ్యమైనవిగా ఉన్నప్పటికీ, మొగల్ సైనిక ఆధిపత్యానికి తుపాకీలు కీలకమైనవిగా మారాయి.
తుపాకీల వాడకం రైతు తిరుగుబాట్లకు, ప్రాంతీయ శక్తులకు కూడా అధికారం ఇచ్చింది.
13వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో భారతదేశంలో గన్పౌడర్, తుపాకులు మొదట కనిపించాయి. బహుశా చైనా నుండి వచ్చి ఉండవచ్చు.
14వ శతాబ్దం మధ్య నాటికి, ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో నడిచే గన్పౌడర్ కర్మాగారాలు (బారుద్ కారానాలు) భారత పాలనలలో ఒక సాధారణ లక్షణంగా మారాయి.
విజయనగర రాజ్యం, దక్కన్ సుల్తానుల పాలన, ఢల్లీి సుల్తానేట్తో జరిగిన యుద్ధాలలో ఫిరంగులు, అగ్గిపెట్టెలు అమర్చిన మస్కెట్లతో సహా తుపాకీలను ప్రారంభంలోనే వినియోగించారని తెలుస్తున్నది.
మొగలులు ఫిరంగి దళాలకు ప్రసిద్ధి చెందిన ప్పటికీ, రాజపుత్రులు వంటి ఇతర దేశీయశక్తులు ప్రారంభంలో తుపాకీలను ఉపయోగించడాన్ని వ్యతిరేకించాయి. సాంప్రదాయ యుద్ధానికే ప్రాధాన్యమిచ్చాయి.
కాలికట్ జామోరిన్, మరాఠాలు వంటి పాలకులు, టిప్పు సుల్తాన్, హైదరాబాద్ నిజాం కూడా తమ పాలనలో తుపాకీలు, ఫిరంగులను ఉపయో గించారు. అభివృద్ధి చేసుకున్నారు కూడా.
1368లో అదోని యుద్ధంలో బహమనీ సుల్తాన్ దళం ఫిరంగిని ప్రయోగించింది.
1947లో భారతదేశం స్వాతంత్య్రం పొంది నప్పటి నుండి, మన సైన్యం దిగుమతి చేసుకున్న, దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన ఆయుధాల మిశ్రమాన్ని ఉపయోగించింది. ముఖ్యమైన రంగాలలో చిన్న ఆయుధాలు, ఫిరంగిదళాలు, ట్యాంకులు, విమానాలు, క్షిపణులు ఉన్నాయి. ఇదంతా స్వదేశీ అభివృద్ధిపై పెరుగుతున్న ప్రాధాన్యతతోనే జరిగింది.
చిన్న ఆయుధాల కోసం: ఇందుకు బ్రిటిష్ పరికరాలపై ఆధారపడటం ప్రారంభమైంది.
ప్రారంభంలో, భారత సైన్యం లీ ఎన్ఫీల్డ్ రైఫిల్ (.303 బ్రిటిష్), తరువాత L1A1 సెల్ఫ్-లోడిరగ్ రైఫిల్ వంటి ఆయుధాలను ఉపయోగించింది.
INSAS (ఇండియన్ స్మాల్ ఆర్మ్స్ సిస్టమ్) కుటుంబం, అసాల్ట్ రైఫిల్, లైట్ మెషిన్ గన్ సహా, భారతదేశంలోనే అభివృద్ధి చేసి, పెద్ద ఎత్తున ఉత్పత్తి కూడా జరిగింది.
భారత సైన్యం వివిధ కార్యాచరణ అవసరాలను తీర్చడానికి రైఫిల్స్, పిస్టల్స్ నుండి మెషిన్ గన్స్, స్నిపర్ రైఫిల్స్ వరకు విభిన్న శ్రేణి తుపాకీలను ఉపయోగి స్తుంది. కొన్ని కీలక ఆయుధాలలో INSAS రైఫిల్, AK-203 ముఖ్యమైనవి.
ఏకే-203: INSAS స్థానంలోకి రష్యా రూపొం దించిన, భారతదేశంలో తయారుచేసినదే అస్సాల్ట్ రైఫిల్.
పినాక మల్టీ బ్యారెల్ రాకెట్ లాంచర్ : ఇది రాకెట్లను ప్రయోగించే ఒక స్వదేశీ వ్యవస్థ. వీటిని ఎగుమతి కూడా చేస్తున్నారు.
బ్రహ్మోస్ క్షిపణి : రష్యాతో కలిసి అభివృద్ధి చేసిన సూపర్సోనిక్ క్రూయిజ్ క్షిపణి.
ధనుష్ ఆర్టిలరీ గన్ : ఒక స్వదేశీ 155 mm హోవిట్జర్.
స్వదేశీ ట్యాంకుల అభివృద్ధి
విజయంత: విక్కర్స్ డిజైన్ ఆధారంగా, సెంచూరియన్ నుండి ప్రేరణ పొంది భారతదేశంలో రూపొందించిన, ఉత్పత్తి చేసిన మొట్టమొదటి ప్రధాన యుద్ధ ట్యాంక్ ఇదే. దీనిని 1980 దశకం మధ్యకాలం వరకు ఉపయోగించారు.
అర్జున్: భారతదేశం అభివృద్ధి చేసిన ప్రధాన యుద్ధ ట్యాంక్. ప్రారంభ రూపకల్పనకు తరువాత నవీకరణలు తోడైనాయి.
జోరావర్: ప్రస్తుతం ఆర్డర్లో ఉన్న తేలికపాటి ట్యాంక్. ఎత్తయిన హిమాలయ శ్రేణులలో ఉపయోగించుకోవడానికి రూపొందించారు.
భారత సైన్యం యుద్ధ, నిఘా, లాజిస్టిక్స్ వంటి వివిధ ప్రయోజనాల కోసం హెలికాప్టర్లు, రవాణా విమానాలతో సహా వివిధ రకాల విమానాలను నడుపుతున్నది.
HAL ధ్రువ్: రవాణా, నిఘాతో సహా వివిధ కార్యకలాపాలకు ఉపయోగించే దేశీయంగా రూపొందించి, నిర్మించిన బహుళ-ప్రయోజనాల హెలికాప్టర్ ఇది.
HAL రుద్ర: ధృవ్కు సాయుధ స్వరూపం. సాయుధ నిఘా, దగ్గరి వైమానిక మద్దతు కోసం అమర్చిన వ్యవస్థ ఇది.
HAL చిరుత/చీతల్: నిఘా, ఇతర ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించే తేలికపాటి యుటిలిటీ హెలికాప్టర్లు.
పాత విమానాల స్థానంలో కొత్త వ్యూహాత్మక రవాణా విమానం ఎయిర్బస్ సి-295 ఉపయోగం లోనికి రాబోతున్నది.
HAL తేజస్: స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో తయారుచేసిన తేలికపాటి యుద్ధ విమానం. చురుకుదనం, బహుళ ప్రయోజనాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది.
భారత సైన్యం తన మానవ సహిత విమానాల సామర్థ్యాలకు తోడుగా, నిఘా కోసం UAVలను (మానవరహిత వైమానిక వాహనాలు) కూడా ఉపయోగిస్తున్నది.
క్షిపణులు:
ఐజీఎండీపీలో సాభంగా, పృథ్వి, అగ్ని, ఆకాశ్, నాగ్ క్షిపణులను అభివృద్ధి చేశారు. దీనికి కొనసాగింపుగా అనేక ఇతర క్షిపణుల అభివృద్ధి కార్యక్రమం కూడా జరుగుతున్నది.
బ్రహ్మోస్: రష్యాతో కలసి సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేసిన సూపర్సోనిక్ క్రూయిజ్ క్షిపణి ఇది.
బాలిస్టిక్ క్షిపణి రక్షణ (BMD) వ్యవస్థ: భారతదేశం తన సొంత క్షిపణి రక్షణ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేస్తోంది.
స్వదేశీ అభివృద్ధి ప్రయత్నాలు: DRDO (రక్షణ పరిశోధన, అభివృద్ధి సంస్థ) విస్తృత శ్రేణి స్వదేశీ ఆయుధ వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేయడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ప్రస్తుతం హైపర్ సోనిక్ క్షిపణుల అభివృద్ధి ఊపందు కుంటున్నది.
అణ్వాయుధ కార్యక్రమం: భారతదేశం వార్హెడ్ల నిల్వతో అణ్వాయుధ కార్యక్రమాన్ని కలిగి ఉంది.
స్వాతంత్య్రానంతర IAF: ప్రారంభంలో ఉన్న అనేక బ్రిటిష్ విమానాలను నిలుపుకుంది. వాటిని వినియోగంలో కూడా ఉంచింది. పేరు నుండి ‘రాయల్’ అనే ఉపసర్గను తొలగించారు (రాయల్ ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ అయింది).
IAF ఫ్రాన్స్, సోవియట్ యూనియన్లతో సహా ఇతర దేశాల నుండి విమానాలతో తన విమానాలను వైవిధ్య పరచడం ప్రారంభించింది.తేజస్, ఎంకే 1, ఏఎంసీఏ, వంటివి ప్రస్తుతం అభివృద్ధి బాటలో ఉన్నాయి.
ఇంజన్ సాంకేతిక పరిజ్ఞానం బదిలీ కోసం విదేశీ భాగస్వాములు, ప్రైవేట్ రక్షణ సంస్థలతో సహకారాన్ని చురుకుగా కొనసాగిస్తోంది మన దేశం.
నౌకాదళంతో భారత సముద్ర సామర్థ్యాలు మరింత పెరుగుతాయని, ఇండో-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో ప్రధాన నావికా శక్తిగా దాని స్థానాన్ని పటిష్టం చేసుకుంటుందని భావిస్తున్నారు.
భారత నావికాదళ జలాంతర్గామి నౌకాదళానికి ప్రధానమైన డీజిల్-ఎలక్ట్రిక్ జలాంతర్గాముల తరగతి. ఈ జలాంతర్గాములను క్రూయిజ్ క్షిపణులను మోసుకెళ్లే విధంగా ఆధునీకరిస్తున్నారు.
ప్రాజెక్ట్ 75(I) : ఎయిర్ ఇండిపెండెంట్ ప్రొపల్షన్ (AIP) టెక్నాలజీతో ఆరు అధునాతన జలాంతర్గాములను నిర్మించే ప్రాజెక్ట్ ఇది.
బాలిస్టిక్ క్షిపణి జలాంతర్గాములు (SSBN), దాడి జలాంతర్గాములు (SSN) రెండిరటిపై దృష్టి సారించిన అణు జలాంతర్గామి కార్యక్రమం కూడా దేశంలో ఉంది. INS అరిహంత్ సేవలో ఉన్న ప్రాథమిక SSBN, INS అరిఘాట్, INS అరిధమాన్ వంటి ఇతరాలు అభివృద్ధి దశలో ఉన్నాయి. భారతదేశం అకులా-తరగతి దాడి జలాంతర్గామిని కూడా నిర్వహిస్తున్నది. రష్యా నుండి లీజుకు తీసుకున్నది INS చక్ర.
భారతదేశ అణు జలాంతర్గామి
కార్యక్రమంలోని ముఖ్య అంశాలు:
అరిహంత్-తరగతి : ఇవి అడ్వాన్స్డ్ టెక్నాలజీ వెస్సెల్ (ATV) ప్రాజెక్ట్ కింద రూపొందించిన భారతదేశపు మొట్టమొదటి స్వదేశీ అణుశక్తితో నడిచే బాలిస్టిక్ క్షిపణి జలాంతర్గాములు.
INS అరిహంత్: భారతదేశపు మొట్టమొదటి కార్యాచరణ SSBN, 2016లో ప్రారంభించారు.
INS అరిఘాత్: అరిహంత్ తరగతిలో రెండవది, ప్రస్తుతం ప్రయోగదశలో ఉంది.
INS అరిధమాన్: అరిహంత్ తరగతిలో మూడవది, SSBNగా నియమించారు.
బాలిస్టిక్ క్షిపణులు:
అరిహంత్-తరగతి జలాంతర్గాములు జలాంతర్గామి-ప్రయోగించగల బాలిస్టిక్ క్షిపణులతో (SLBM) వీటిని అమర్చుతారు. వీటిలో K-15 సాగరిక (750 కి.మీ పరిధి), K-4 (3,500 కి.మీ పరిధి) ఉన్నాయి.
భారతదేశం తన సొంత అణు జలాంతర్గాము లను రూపొందించడంలో, నిర్మించడంలో పురోగతి సాధిస్తోంది. ATV ప్రాజెక్ట్ ఎక్కువ స్వావలంబన లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
భారతదేశ అణు నిరోధక విధానంలో అణు జలాంతర్గాములు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. విశ్వసనీయ మైన రెండవ-దాడి సామర్థ్యాన్ని అందిస్తాయి.
భారతదేశం ప్రస్తుతం రెండు విమాన వాహక నౌకలను నడుపుతోంది.అవి INS విక్రమాదిత్య, స్వదేశీ తయారీ INS విక్రాంత్. 2022లో ప్రారంభమైన INS విక్రాంత్, పూర్తిగా భారతదేశంలో రూపొందించిన, నిర్మించిన మొదటి విమాన వాహక నౌక. మళ్లీ వినియోగంలోకి తీసుకువచ్చిన కీవ్-క్లాస్ క్యారియర్ INS విక్రమాదిత్యను రష్యా నుండి కొనుగోలు చేశారు.
రక్షణ పాటవంలో భారత్ తిరుగులేని శక్తిగా ఎదుగుతున్నదనడానికి ఆపరేషన్ సిందూర్ ఒక ఉదాహరణ. భారతదేశ రక్షణ పరిణామం ఇకపై రియాక్టివ్గా లేదు. ఇది దృఢమైనది, స్వదేశీ క్రియాశీలకంగా ఉంది. డిఆర్డిఓ, ప్రైవేట్ రక్షణ పరిశ్రమలు, సాయుధ దళాల మధ్య సినర్జీ, కీలకమైన నిరంతర రక్షణ పర్యావరణ వ్యవస్థను సృష్టించింది. ఉపఖండంలో ఉద్రిక్తతలు ఎప్పుడూ కొనసాగుతూనే ఉన్నందున, భారతదేశం ఇప్పుడు నిరోధకంగా మాత్రమే కాకుండా, తన నేలలోని ప్రతి అంగుళాన్ని దేశీయంగా తయారు చేసిన ఆయుధాలతో రక్షించుకోగల ఆధిపత్య శక్తిగా నిలుస్తోంది.
డా.గోపరాజు నరసింహారావు
సీనియర్ సైంటిస్ట్, డీఆర్డీఎల్
About Author
