వందల సంవత్సరాల పాటు వలస పాలనలో మగ్గిపోయి, అంతకుమునుపు తురుష్క ముష్కరుల దండయాత్రలతో, దురాక్రమణలతో, దుష్టపాలనతో తల్లడిల్లి పోయిన భరత జాతికి స్వరాజ్యం సిద్ధించిన తర్వాత పాలనా పగ్గాలు చేపట్టిన నాయకులు చేసిన నష్టం అంతా ఇంతా కాదు. అనాదిగా వస్తున్న గురు శిష్య పరంపరాగత విద్యావిధానాన్ని తుంగలో తొక్కారు. భరతమాత ముద్దు బిడ్డలకు ఉగ్గుపాలతో వలస విద్యావిధానాన్ని రంగరించారు. సంస్కృతీ, సంప్రదాయాలను ఛిన్నాభిన్నం చేశారు. ఓటు బ్యాంకు రాజకీయాలకు తలొగ్గి ముస్లింలకు గులాములైనారు. అల్పసంఖ్యాక వర్గీయుల కోసం అధిక సంఖ్యాక హిందువులను పూర్తిగా విస్మరించారు. హిందూ రాజుల ఘన కీర్తితో నిండిపోయిన చరిత్రను ముస్లింల పాదాక్రాంతం చేశారు. మొఘలాయి రాజులను నెత్తిన పెట్టు కున్నారు. వారిని వీరులు, ధీరులు అని పొగుడుతూ చరిత్రను వక్రీకరించారు. హిందూ రాజులను పరాజితులుగా చిత్రీక రించారు. వాటినే బడిలో పాఠాలుగా చేశారు. ఒక్క ముక్కలో చెప్పాలంటే హిందువులను చరిత్రహీనులను చేశారు. కానీ ఇదంతా ఇప్పుడు గతమైపోయింది. అసలైన భారతీయ చరిత్రను దేశ ప్రజలకు అందించే ప్రయత్నాలు ఇటీవల కాలంలో ముమ్మరంగా జరుగుతున్నాయి. ఈ విషయంలో భావసారూప్యత కలిగిన వివిధ వృత్తి, వ్యాపకాల్లోని మేధావులు, వ్యక్తులు నడుం బిగించారు. దేశ ప్రజలను జాగృతపరిచే కార్యక్రమంలో నిమగ్న మయ్యారు. అలాంటి కార్యక్రమాల్లో ఒకటిగా నవంబర్లో జైపూర్లో జరిగిన ది జైపూర్ డైలాగ్స్ అందరి దృష్టిని ఆకర్షించింది.
మూడు రోజుల పాటు జరిగిన ఆ కార్యక్రమానికి డాక్టర్ సంకా ప్రసాద్ హాజరయ్యారు. అక్కడి విశేషాలను వివరంగా, విస్తారంగా అందించారు.
నవంబర్ 7 నుంచి 9వ తేదీ వరకు జైపూర్లో నిర్వహించతలపెట్టిన ది జైపూర్ డైలాగ్స్ కార్య క్రమంలో పాల్గొనడానికి ఒకరోజు ముందే అక్కడికి చేరుకున్నాను. సంజయ్ దీక్షిత్ ఈ కార్యక్రమ నిర్వాహకుడు. ఆయన ఐఏఎస్ అధికారిగా పనిచేసి చాలా కాలం క్రితమే పదవీ విరమణ చేశారు. ఏడవ తేదీ ఉదయం 10:00 గంటలకు కార్యక్రమ వేదిక వద్దకు చేరుకున్నప్పుడు, పాల్గొన్న వారి ముఖాల్లో చాలా అంకితభావం, నిబద్ధత కనిపించడం గొప్ప అనుభవం. వారిలో కొందరు తమ వృద్ధాప్యానికి ఆసరాగా వాకింగ్ స్టిక్లతో నడుస్తున్నారు. ప్రేక్షకుల కరతాళధ్వనులు వక్తలకు వారి మనసులోని మాటను చెప్పడానికి పూర్తిగా ప్రేరణ కలిగించాయి. సంజయ్ దీక్షిత్తో పాటు మీనాక్షి జైన్, గౌరవ్ ఆర్య, సుశాంత్ సరీన్, అభిజిత్ అయ్యర్, ఎస్తేర్ ధన్రాజ్, రాజీవ్ నారాయణన్, నీలేష్ ఓక్, భరత్ గుప్తా, గణేష్ తోర్సేకర్ వంటి ప్రముఖ వ్యక్తులు ఉన్నారు. జాతి ప్రయోజనానికి సంబంధించిన వివిధ అంశాలపై చర్చలు లేదా సంభాషణలు జరపడానికి 3 వేదికలు ఉన్నాయి. ఒక దశాబ్దం క్రితం ఈ రకమైన సాహసో పేతమైన చర్చలు సాధ్యం కాదు. కానీ జాతీయ స్పృహ ఇప్పుడు సంతృప్తి రాజకీయాలు, చరిత్ర రచనపై కథన దిద్దుబాటు, ఈ జాతీయవాద భావజాలం ప్రత్యర్థుల ఎదుట వాస్తవాలను నేరుగా ఉంచడం వంటి అంశాలను చర్చించేంత పరిణతి చెందింది.
క్రమపద్ధతిలో వక్రీకరణకు గురైన చరిత్ర
స్వతంత్ర భారతదేశంలో చరిత్ర కథనం అసంబద్ధత గురించి ఆమెకు ఎలా అవగాహన వచ్చిందని అడిగినప్పుడు, ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్ అయిన మీనాక్షి జైన్ మాట్లాడుతూ, తాను యువ ఉపాధ్యాయురాలిగా ఉన్నప్పుడు, తన అధ్యయనం, అవగాహన ద్వారా తాను అర్థం చేసుకున్న చరిత్ర తన ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో బోధించేది కాదని తాను కనుగొన్నానని చెప్పారు. మొఘల్ పాలకులను లౌకిక పాలనకు ఆదర్శ వాదులుగా చిత్రీకరించిన విధానాన్ని ఆమె ప్రశ్నించడం ప్రారంభించారు. వామపక్ష, కాంగ్రెస్ వాదులైన ప్రధాన స్రవంతి చరిత్రకారులు క్రూరమైన వాస్తవికతకు దూరంగా ఉన్న వారి భావజాలానికి అనుగుణంగా చరిత్రను పునర్నిర్మించడానికి ప్రయత్ని స్తున్నారని ఆమె అర్థం చేసుకున్నారు. ముస్లింలను సంతృప్తిపరచడం, హిందూ సమాజానికి గర్వ కారణాన్ని తిరస్కరించడం తప్ప మరేమీ కాదు అనే ప్యాకేజీలో చరిత్రను ప్రదర్శించడానికి వారు మొఘల్ పాలకులలో పాత్రలు, సంఘటనలు, లక్షణాలను ఎలా కనుగొన్నారు? అని ఆమె ప్రశ్నించారు. ‘‘చరిత్రను క్రమబద్ధంగా వక్రీకరించడం, నిజమైన చరిత్రను చంపడం, హిందువులు తమ గతం గురించి గర్వపడటానికి ఏమీ మిగలలేదు. ప్రతిదీ చాలా ఓటమివాద మనస్తత్వంలో ప్రదర్శితమైంది. భారతీయ పాఠకుడు తన గతం గురించి పూర్తిగా నిరాశ చెందుతాడు. క్షమాపణ కోరతాడు. దీనిని ఎవరైన ప్రశ్నిస్తే అలాంటివారిపై రైట్ వింగ్ లేదా మతతత్త్వవాది అనే ముద్రవేశారు. వారిని తిరస్కరిం చారు’’ అని ఆమె ఆరోపించారు. గత 30 సంవత్స రాలుగా ఆమె చేసిన అవిశ్రాంత ప్రయత్నాలు ఫలిస్తున్నాయని, గత 10 సంవత్సరాలుగా కథనాన్ని సరిదిద్దడంపై వాస్తవిక చర్చ జరుగుతోందని ఆమె తన ఆనందాన్ని, సంతృప్తిని వ్యక్తం చేశారు.
భారతీయ మూలాలకు పునరాగమనం
ఎస్తేర్ ధన్రాజ్ తన క్రైస్తవ విశ్వాసాన్ని విడిచి పెట్టి తన భారతీయ మూలాలకు తిరిగి చేరుకున్నారు. ఆమె మతం మారిన క్రైస్తవ కుటుంబంలో పెరిగారని తెలుస్తోంది (సుబ్రహ్మణ్యస్వామి భారతదేశంలో అసలు క్రైస్తవ కుటుంబం లేదని, అందరూ మతం మారిన క్రైస్తవులే అని చెబుతారు). ఆమె థియోలజీని అధ్యయనం చేయడానికి పశ్చిమ దేశాలలోని ఒక సెమినరీకి వెళ్లారు. అక్కడ ఆమె వ్యవస్థలోని నమ్మకాలలోని అన్ని అసమానతలను, క్రీస్తు పేరుతో ప్రచారమవుతున్న పచ్చి అబద్ధాలను కనుగొన్నారు. వారు దానిని ‘‘భక్తిగల మోసం’’ అని పిలిచారు. ఆమె ఇప్పుడు పూర్తి హిందువుగా మారిపోయారు. ఆమె తన మూలాలకు తిరిగి చేరుకున్నట్టు చెప్పారు. వాస్తవానికి ఆమె ‘‘అన్బాప్టిజెడ్’’ అనే పుస్తకాన్ని రాశారు. దానిని నేను కొని చదువుతాను. ఆమె తన పుస్తకాన్ని ‘‘నేను జ్వాలగా మారడానికి కారణమైన దేదీప్యమైన మూలాలకు’’ అంకితం చేశారు.
మొత్తం మీద, ఈ సెషన్ భారతదేశపు నిజమైన చరిత్రను వెల్లడిరచడంలో లోపించిన విద్యాపరమైన నిజాయతీని గురించి చర్చించింది.
నిజానికి, నేను ఇటీవల మహాబలిపురం, చిదంబరం, తంజావూరు, గంగై కొండచోళపురంలను సందర్శించినప్పుడు, నాకు 60 ఏళ్లు దాటే వరకు ఈ చారిత్రాత్మక ప్రదేశాలను సందర్శించ నందుకు నాకు అపరాధ భావన కలిగింది. దక్షిణ భారతదేశంలో శక్తిమంతమైన రాజ్యాలకు ఆతిథ్యం ఇచ్చిన ఈ ప్రదేశాలకు చాలా వైభవం, చరిత్ర ఉంది, ఇవి భారతదేశ ప్రధాన స్రవంతి చరిత్రలో ఎప్పుడూ భాగం కాలేదు. చరిత్ర ఎల్లప్పుడూ ఢిల్లీ కేంద్రంగా ఉంది. దక్షిణ భారత రాజ్యాలు మొదట పశ్చిమ దేశాలకు, గ్రీకు, రోమన్ సామ్రాజ్యాలకు, తూర్పున కంబోడియా, బాలి, ఇండోనేషియాకు సముద్ర మార్గంలో వ్యాపారం చేసిన విధానం, ఆ ప్రదేశాలలో హిందూ, బౌద్ధ సంస్కృతి ఇప్పటికీ విరాజిల్లు తుండటం అనేది వాటి వైభవానికి స్పష్టమైన సాక్ష్యం. భారతదేశ చరిత్ర కథనాన్ని సరిదిద్దడానికి ఇది ఒక స్పష్టమైన కారణంగా ఉంటుంది.
గతంలో ఘనతలు లేని వ్యక్తి వర్తమానంలో సంతోషంగా జీవించలేడు. తన కోసం గొప్ప భవిష్య త్తును నిర్మించుకోలేడు. అయితే ఇన్ని సంవత్సరాలు ఇలా ఎందుకు జరిగింది? ఎందుకంటే చాలా మంది హిందువులు అత్యంత ఆచారబద్ధంగా ఉంటారు. హిందుత్వం వెనుక ఉన్న తత్వాన్ని అర్థం చేసుకోవ డానికి ప్రయత్నించరు. తల్లిదండ్రులు దాని గురించి కనీస అవగాహన లేకుండా అదే ఆచారబద్ధమైన జీవనవిధానాన్ని పిల్లల్లో పెంపొందిస్తారు. అలాంటి పిల్లలు శుభ్రంగా తుడిచిన పలక లాంటి మనస్సుతో పాఠశాలకు లేదా సమాజంలోకి వెళతారు. అలాంటి వారిని ప్రభావితం చేయడం లేదా లోబరుచుకోవడం చాలా సులభం.
దేశ విభజనకు గాంధీ కారణం!
ఆశ్చర్యకరంగా చర్చ గాంధీ వైపు మళ్లినప్పుడు, దేశ విభజనకు ఆయనే కారణమనే భావన వక్తలలో, హాజరైన వారిలో ప్రబలంగా ఉంది. తన తల్లి లేదా అతని కుటుంబానికి చెందిన పర్ణమి వర్గం నుండి గాంధీకి మత సామరస్యం భావన వారసత్వంగా వచ్చిందని భరత్ గుప్తా చెప్పారు. తన తల్లి పూజ గదిలో గీత, ఖురాన్ పక్కపక్కనే ఉంచుకునే వారని గాంధీ చెప్పారు. ఆయనలో ఈ కోణం గురించి నేను వివరణాత్మక అధ్యయనం చేయాలి.
అమెరికాకు చెందిన మరో ప్రొఫెసర్ తన అధ్యయనం గురించి మాట్లాడుతూ. బ్రిటిష్ భారత దేశ చరిత్ర రాసిన జేమ్స్ మిల్ ఒక్కరోజు కూడా భారతదేశాన్ని సందర్శించలేదని, బెంథం, జాన్ స్టూవర్ట్ మిల్ ప్రచారం చేసిన ప్రయోజనవాదం భారతదేశం ప్రవచించిన ‘‘బహుజన హితాయ బహుజన సుఖాయ’’ నుండి తీసుకున్నదని ఆయన అన్నారు.
యుటిటేరియనిజం అనే భావన ఇంగ్లాండ్, యూరప్లలో రాజకీయ తత్వశాస్త్రంగా అభివృద్ధి చెందగా, జేమ్స్ మిల్ చేసిన బ్రిటిష్ చరిత్ర కథనం భారతదేశ చరిత్రపై చాలా కాలం పాటు ఆధిపత్యం చెలాయించింది. చాలా మంది భారతదేశ చరిత్రపై పాశ్చాత్యుల కథనానికి అనుకూలంగా ఉండటానికి ప్రయత్నించారు. ఆ క్రమంలో స్థానిక చరిత్రకారులు కూడా దానికి బలైపోయారు.
2016లో ది జైపూర్ డైలాగ్స్కు అంకురార్పణ
2016లో వామపక్షవాదులు, వోకిస్టులు ఆధిపత్యం చెలాయించిన ప్రసిద్ధ జైపూర్ సాహిత్య ఉత్సవానికి దీటుగా సంజయ్ దీక్షిత్ ది జైపూర్ డైలాగ్స్ ప్రారంభించారు. 2016లో భారతీయ జాతీయవాద కథనం, బహిరంగ మేధో చర్చను ప్రోత్స హించడంపై దృష్టి సారించడం ద్వారా ప్రారంభమైన ఈ కార్యక్రమం నేటికీ విజయవంతంగా కొనసాగు తోంది. ది జైపూర్ డైలాగ్స్కు చాలామంది జర్నలిస్టులు, రచయితలు, జాతీయవాదులు హాజరవు తున్నారు. పాల్గొనే వారందరూ చాలా ఉత్సాహంగా జాతీయవాద దృక్పథానికి కట్టుబడి ఉన్నారు. వక్తలు చాలా నిబద్ధత, భావోద్వేగంతో మాట్లాడే విధానం, ప్రేక్షకులు వెంటనే చప్పట్లు కొట్టి ప్రతిస్పందించడం, వక్తలకు ప్రశ్నలు పంపడం ఈ కార్యక్రమానికి మరింత వన్నె తెచ్చాయి.
నా ప్రాథమిక పరిశీలనలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి
- రాజస్థాన్ సరిహద్దు రాష్ట్రం కావడం వల్ల భయంకరమైన ముస్లిం దండయాత్రలకు గురైంది. ఇక్కడి వారు దీని గురించి చాలా గట్టిగా మాట్లాడు తారు.
- మొత్తం జనసమూహం చాలా సజాతీ యంగా, జాతీయవాద రైట్ వింగ్గా ఉండవచ్చు కానీ వారందరికీ మోదీ, యోగి పట్ల చాలా ప్రేమ ఉంది. జాతీయవాద భావజాలానికి చాలా కట్టుబడి ఉన్నారు. అయితే, ఇది ఎప్పుడూ బీజేపీి సమావేశంలా కనిపించలేదు ఎందుకంటే రాష్ట్రాన్ని బీజేపీ పాలిస్తున్న ప్పటికీ ఆ పార్టీ నాయకులను కార్యక్రమానికి ఆహ్వానించలేదు.
- హిందీ భాషలోని ప్రింట్, ఎలక్ట్రానిక్ మీడియా రెండూ చాలా జాతీయవాదంతో ఉన్నాయి. దాని గురించి చాలా గట్టిగా చెబుతున్నాయి. దక్షిణాదిలో మచ్చుకైనా కనిపించని విషయం. యోగి ఆదిత్యనాథ్ను తదుపరి ప్రధానమంత్రి అని చెప్పడానికి వారు ఏ మాత్రం బిడియపడరు.
- నేను చూస్తున్నట్లుగా, రాహుల్ గాంధీ, కాంగ్రెస్ పార్టీ హిందీ బెల్ట్ లేదా రాజస్థాన్, గుజరాత్, హరియాణా, యూపీ, బీహార్, ఉత్తరాది రాష్ట్రాలతో కూడిన ప్రాంతంలోని ప్రజల ఆదరణను తిరిగి పొందలేరు.
- చాలా ఉన్నత హోదాల్లో, నిఘా సంస్థలలో, పోలీసు సంస్థలలో సైనిక సేవ నుండి పదవీ విరమణ చేసిన అధికారులు చాలా మంది ఉన్నారు. వారు చర్చలలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. ప్రజల అవగాహన కోసం తమ అభిప్రాయాలను స్వేచ్ఛగా వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
మైనార్టీల కోసమే నెహ్రూ ప్రభుత్వం
ఆనంద్ రంగనాథన్ ఇక్కడి హీరోలలో ఒకరు. ఆయనకు గొప్ప అభిమానుల సంఖ్య, ప్రముఖ హోదా ఉంది. నెహ్రూ ప్రారంభించిన సోషలిస్ట్, లౌకిక సంక్షేమ ప్రభుత్వం మైనారిటీల సంక్షేమం నుండి మైనారిటీల ఓటు హక్కు కోసం, ఆ తరువాత మైనారిటీల కోసం యుద్ధం చేయడానికి ప్రారంభమైందని ఆనంద్ చెప్పారు. చరిత్ర, సంస్కృతి, పాలన ఏ విధంగా తయారైందంటే, మెజారిటీ జనాభా తమను తాము అసహ్యించుకునేలా, వారి చరిత్ర, సంస్కృతి పట్ల సందేహపడేలా ఉంది. ఏ ఒక్క భారతీ యుడు కూడా తమ చరిత్ర, యుద్ధం లేదా ఆర్థిక వ్యవస్థ గురించి నమ్మకంగా ఉండలేడు. మైనారిటీలను బుజ్జగించే ప్రక్రియ, మెజారిటీ ప్రజలు తమకు గతంలో ఎలాంటి ఘనకీర్తి లేదని భావించే స్థాయికి చేరుకుంది.
మసీదుల్లో సినిమాలు తీయగలరా?
ఉదయ్ మహూర్కర్ సావర్కర్ గురించి మాట్లాడారు. సావర్కర్ దేశ అంతర్గత భద్రతకు ముప్పును ఎలా ఊహించుకున్నారో, దురదృష్టవశాత్తూ అది ఇప్పుడు వాస్తవంగా మారుతున్నదని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. సావర్కర్ ను భారతదేశంలో అంతర్గత భద్రతకు పితామహుడు అని పిలవాలి అని పేర్కొన్నారు.
క్రైస్తవులకు విద్య నేర్పించే అధికారాన్ని, ముస్లిం లకు వినోదాన్ని అందించే అధికారాన్ని వదులు కోవడం ద్వారా, మెజారిటీ హిందూ ప్రజలు దాని నుంచి వచ్చే చిక్కులను విస్మరించారు. ఇప్పుడు దాని పరిణామాలను అనుభవిస్తున్నారు. వినోదాత్మక అంశం ముఖ్యంగా సినిమా ప్రపంచాన్ని సూచిస్తుంది. ఇటీవల షోలే మూవీ గురించి మాట్లాడుతూ, హేమమాలిని, శివమందిరానికి వెళ్లి, శివుడు ఆమెతో మాట్లాడుతున్నట్లుగా ధర్మేంద్ర వెనుక నుండి మాట్లాడుతున్న సన్నివేశాన్ని ఇప్పుడు రాయడానికి అనుమతించరని జావేద్ అక్తర్ చెప్పినట్లు ఆయన గుర్తు చేసుకున్నారు. వర్తమాన మత అసహనం గురించి తన అవగాహన గురించి జావేద్ ప్రస్తా విస్తుండగా, మసీదు ప్రాంగణంలో అలాంటి సన్ని వేశాన్ని తిరిగి సృష్టించమని ఉదయ్ జావేద్ను సవాలు చేశారు. హిందీ సినిమాల్లో ముస్లింలను మంచివారిగా, విచక్షణ ఎరిగి మసలుకునే వారిగా చిత్రీకరించడం గురించి కూడా ఆయన మాట్లాడారు. యాంగ్రీ యంగ్ మన్ జానర్లో తీసిన అనేక సినిమాల్లో విలన్లకు ముస్లిం పేర్లు ఎప్పుడూ పెట్టలేదని అన్నారు.
ఉదయ్ మహూర్కర్ పాకిస్తాన్ గురించి మాట్లాడుతూ పాకిస్తాన్ సైన్యం దక్షిణాసియాలో శాంతిని కోరుకోవడం లేదని అన్నారు. ఆఫ్ఘనిస్తాన్ గురించి మాట్లాడుతూ, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ ప్రజలు గత 1000 లేదా 2000 సంవత్సరాలుగా పోరాట యోధులుగా ఉన్నారని, దేశంలో శాశ్వత శాంతి వారికి ఊహించలేమని అన్నారు. వాస్తవానికి ఇది వివిధ తెగల దేశం అయినప్పటికీ వారిలో ఎక్కువ మంది అరబ్బులు, ముస్లింలు. భౌగోళిక రాజకీయా లలో కూడా ఒక కొత్త నాటకం ఉంది, దీనిని అమెరికా. ముఖ్యంగా అక్కడి వోక్ ఆర్మీ ప్రోత్స హిస్తుంది. భారతదేశ పొరుగు ప్రాంతంలో పాలన మార్పులు నేటి హత్యల ద్వారా కాదు, బాంగ్లాదేశ్ నేపాల్, శ్రీలంకలో జరిగినట్లుగా నకిలీ, క్షణిక సామాజిక ఉద్యమాలను ప్రోత్సహించడం ద్వారా వస్తున్నాయి. ఇవి భారతదేశాన్ని చుట్టుముట్టడానికి సహాయపడతాయి. రాహుల్ గాంధీ వంటి వారు జన్ జెడ్ అనే పదాన్ని పదే పదే ఉపయోగిస్తున్న ప్పటికీ, భారతదేశంలో ఎలాంటి ప్రభావం కనిపించదు. ఎందుకంటే భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్యయుతంగా ఎన్నికైన ప్రభుత్వం ఉంది. దేశంలో ప్రతీ రాష్ట్రం ప్రజాస్వామ్యయుతంగా ఎన్నికైన వేర్వేరు ప్రభుత్వాన్ని కలిగి ఉంది. భారతదేశాన్ని చుట్టుముట్టడం గురించి మనం ఆలోచించినప్పుడు, బర్మాలోని పరిస్థితిని మనం గమనించాలి. మనం లోపలి బర్మా, బయటి బర్మాను విడిగా తీసుకుంటే, బయటి బర్మా పూర్తిగా ఈశాన్య భారతదేశంలోని చాలా ప్రాంతాలకు వ్యాపించిన క్రైస్తవ మిషనరీల నియంత్రణలో ఉంది.
వక్తలలో ఒకరు సోషల్ మీడియాలో కృత్రిమ మేధస్సు గురించి మాట్లాడుతూ, కృత్రిమ మేధస్సు దానికి అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ఆధారంగా కంటెంట్ను చూపుతుందని అన్నారు. మనం నమూనాను మార్చుకుని, మనకు నిజంగా అవసర మైనది లేదా కోరుకునేది పొందవలసి వస్తే, మన వైపు నుండి సమాచారాన్ని ఎలా నింపాలో, సోషల్ మీడియాలో సమాచారం కోసం మన అభ్యర్థనను ఎలా రూపొందించాలో మనం అర్థం చేసుకోవాలి. సోషల్ మీడియా యుద్ధం అనేది అవగాహనల యుద్ధం.
ఇది కేవలం వ్యూహాత్మక సహనం మాత్రమే కాదు, దేశాన్ని రక్షించడంలో మన వ్యూహంలో భాగం. ధైర్యం కలిగిన దేశం మాత్రమే ఆర్థికంగా, రాజకీయంగా, సాంస్కృతికంగా పురోగమించగలదు. సైనిక బలం మాత్రమే సరిపోదు. అమెరికా వియత్నాం, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, ఇరాక్ లేదా ఇరాన్లలో జోక్యం చేసుకున్న ప్రతిచోటా తన సైనిక శక్తితో గెలవలేకపోయింది.
రాజ్ వేదం మరొక మంచి వక్త. నాకు కూడా ఆయనంటే ఇష్టం. భారతీయ జ్ఞాన వ్యవస్థలు, వివిధ పురాతన భారతీయ సిద్ధాంతాల శాస్త్రీయ ప్రాతి పదికపై ఆయన చేసిన ప్రసంగాలు, ప్రదర్శనలను నేను ఎక్కువగా చూశాను. వలసపాలకుల చరిత్ర రచన, మిషనరీ చరిత్ర రచన, మార్క్సిస్ట్ చరిత్ర రచనను వాస్తవాల నుండి దూరంగా ఉంచడం ద్వారా భారతదేశంలో చాలా గందరగోళాన్ని సృష్టించాయని ఆయన చెప్పారు. భారతదేశంలోనూ, ప్రపంచంలోనూ జ్ఞానసంబంధిత మీమాంస మహమ్మారిలా వ్యాపిస్తోందని అన్నారు.
సందీప్ రామకృష్ణన్ ఉపయోగించిన కమ్యూనిస్ట్ మతాధికారుల పదం నాకు చాలా ఆకర్షణీయంగా అనిపించింది. కమ్యూనిస్ట్ మతాధికారులు మత దురహంకారుల మాదిరిగానే చరిత్ర లేదా సంస్కృతి గురించిన గ్రంథాలను వ్రాస్తారు.
అభిజిత్ చావ్డా వోకిజం గురించి, అది సమా జాన్ని ఎలా అణువులుగా మారుస్తుందో గురించి మాట్లాడారు. ఆయన ‘‘వోక్ ఆర్మీ’’ అనే పుస్తకాన్ని సూచించారు. మనకు స్వంత ధార్మిక వ్యవస్థలు ఉన్నందున పాశ్చాత్య సామాజిక వ్యవస్థలు భారతదేశంలో వర్తించవని కూడా ఆయన అన్నారు. ధర్మం ఒక జీవన విధానం అయితే మతం అది కాకపోవచ్చు అని తెలిపారు.
కాంచన్ గుప్తా మాట్లాడుతూ, ప్రపంచీకరణకు గురైన ప్రపంచంలో భారతదేశాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి ధార్మిక నాయకత్వం, ధార్మిక పాలన అవసరం గురించి మాట్లాడారు. రాజకీయ పాలన కాదు, ధార్మిక పాలన కావాలని అన్నారు.
భ్రమల్లో జీవిస్తున్న రాహుల్ గాంధీ
షెహజాద్ పూనావాలా మాట్లాడుతూ ప్రధాన స్రవంతి జాతీయవాదులు రాహుల్ గాంధీ చేస్తున్న పనులకు ఆయన్ను నిందించడానికి ప్రయత్ని స్తుండగా, వాస్తవం ఏమిటంటే ఆయన దేశాన్ని నాశనం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్న చాలా ప్రమాద కరమైన అరాచకవాది అని విమర్శించారు. తనను వరుసగా ప్రధానమంత్రిగా ఎన్నుకున్నందుకు భారతీయ ఓటర్లకు మోదీ కృతజ్ఞతలు తెలుపు కోవచ్చు. ఆయన దానిని బహిరంగంగా క్రమం తప్పకుండా వ్యక్తపరుస్తారు. అదే రాహుల్ గాంధీ తనను ప్రధానమంత్రిగా ఎన్నుకోవడానికి దేశం తనపట్ల తగినంత కృతజ్ఞతతో ఉండాలని భావిస్తున్నారు. రాహుల్ తనకు వారసత్వంగా వచ్చినట్లు భావించే భ్రాంతికరమైన అర్హత అదేనని పూనావాలా వ్యాఖ్యానించారు.
ఆసక్తికరంగా 3 రోజుల సెషన్లు
మొత్తం మీద ఈ 3 రోజుల సెషన్లు ఎప్పుడూ విసుగు పుట్టించలేదు. మేము కళాశాల విద్యార్థుల మాదిరిగానే ఉదయం 10 నుండి 7 గంటల వరకు హాజరయ్యాం. వక్తలు ఆసక్తికరమైన అంశాలపై మాట్లాడారు. సభికులు చురుగ్గా ఉన్నారు.
విష్ణు శంకర్ జైన్, ఆనంద్ రంగనాథన్ మధ్య జరిగిన చర్చను కూడా నేను ఆస్వాదించాను. ఆనంద్ చర్చా నైపుణ్యాలు చాలా ఉన్నత స్థాయిలో ఉన్నాయి. అయితే ఢిల్లీలోని ఈ ప్రస్తుత ప్రభుత్వం రామాలయం నిర్మాణంలో లేదా ఇతర అంశాలలో హిందువులకు అనుకూలంగా ఏమీ చేయలేదని ఆనంద్ వాదించారు (ప్రభుత్వం కోర్టు తీర్పులను, రాజ్యాంగాన్ని అమలు చేసింది తప్ప హిందువులకు చేసిందేమీ లేదని ఆయన తేల్చి చెప్పారు). ఇందుకు ప్రతిగా మోదీ (ప్రధానమంత్రి) అక్కడ ఉండటం వల్లే ఈ పనులు వేగవంతం అయ్యాయని జైన్ వాదించారు.
విడిపోయిన సోదరులు షెహజాద్ పూనవాలా, తహ్సీన్ పూనవాలా మధ్య జరిగిన ఉగ్రమైన చర్చను కూడా నేను ఆస్వాదించాను. వారిద్దరూ మంచి అధ్యయనం చేసి మరీ వచ్చారు.
అభిషేక్ తివారీ రెండు చర్చల్లోనూ అద్భుతమైన మోడరేటర్గా వ్యవహరించారు.
చివరగా, రచయిత్రి ఈస్టర్ ధన్ రాజ్ ‘‘అన్ బాప్టిజం’’ పుస్తకంపై ఆమె సంతకాన్ని తీసుకున్నాము. ఆమె క్రైస్తవ మతాన్ని విడిచిపెట్టి తన మూలాలకు తిరిగి రావడం, అనంతరం హిందూత్వకు గొప్ప ప్రవచనకర్తగా మారడం గురించి ప్రస్తావించిన ఆ పుస్తకం చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంది. ఆమె హుందా తనం ఉట్టిపడుతూ, ఎంతో మర్యాదగా ప్రవర్తించ డాన్ని నేను గమనించాను. నవంబర్ 7వ తేదీ నుంచి 9వ తేదీ వరకు జైపూర్లో మూడు రోజుల పాటు జరిగిన ది జైపూర్ డైలాగ్స్ సమకాలీన అంశాలను స్పృశిస్తూ, జాతీయవాదం ప్రాధాన్యతను ప్రస్తావిస్తూ వినోదాన్ని మేళవించిన ఒక ఆసక్తిదాయకమైన, ఆలోచన రేకెత్తించే కార్యక్రమంగా జరిగింది.
– డా. సంకా ప్రసాద్, 99488 38599
About Author
